“VÌ SAO LẶN” NGUYỄN THẠCH KIÊN (1926 - 2008)

TỪ DU

LTG: Nhà văn, nhà báo, nhà thơ, nhà hoạt động  cách mạng Nguyễn Thạch Kiên qua đời lúc 5 giờ 20 sáng ngày 13 tháng 12 năm 2008 tại Garden Grove, California, Huê Kỳ, thọ 83 tuổi. Sự ra đi vĩnh viễn của ông đã để lại cho những thân quen, gia đình, bằng hữu, huynh đệ, đồng chí... nhiều thương tiếc qua lối sống rất tử tế với mọi người trên mọi hoàn cảnh, mọi lãnh vực sinh hoạt. Dấu vết những bước chân trên hành trình đời sống của Nguyễn Thạch Kiên lúc nào cũng long lanh sắc màu nhân ái với thế gian. Bài viết dưới đây, năm 2006, nhân buổi ra mắt tác phẩm cuối cùng “Búp Xuân Đầu” của ông như một tưởng nhớ về một hình ảnh trong sáng luôn ẩn hiện giữa chốn nhân sinh nhiều u ám.

Phê bình nhân vật Triệu Thạch Ky trong bộ truyện kiếm hiệp “Kim Đao Dạ Khách”  của nhà văn Nam Kim Thạch, ông Trần Hóa ghi nhận: “Thành công của bộ truyện này là do ở chỗ tác giả biết dàn xếp sự mâu thuẫn của hoàn cảnh, của lý trí, để đạt tới điều mà trái tim mong muốn.” Triệu Thạch là một dòng họ lớn, nhiều đời nổi danh với lối đánh Kim Đao ở nơi thiếu ánh sáng. Đến đời Triệu Thạch thứ ba, hiặc Hoàng Môn cấu kết với tà phái Lữ Mông tấn công trang trại, dùng hỏa công đốt tan tành sự nghiệp của dòng Triệu Thạch. Toàn bộ gia đình tan tác, sinh ly tử biệt. Riêng Triệu Thạch Ky, đứa con út may mắn thoát khỏi vòng nguy khốn, chạy xuống phương nam Động Đình Tề ẩn nau. Để phục hận gia môn, đáng lẽ Triệu Thạch Ky phải đi theo con đường võ đạo, ngày đêm gắng rèn luyện võ công, tập dượt công phu, tạo cho mình một tính khí hào  hiệp trừ gian diệt bạo. Ngược lại, chàng ta chỉ thích sinh hoạt nhẹ nhàng, chơi hoa tỉa kiểng, thi phú, trà trăng. Cũng do tính chất nhẹ nhàng thơ mộng đó nên những bóng sắc giai nhân, đàn bà con gái luôn tới với chàng, lạ lùng thay chàng ta bao giờ cũng mở lòng quý trọng săn đón. Cho tới một ngày, khi chạm địch, người ta không thấy chàng đánh ra một chiêu thức vũ bão nào, vậy mà chàng thu phục được cả bọn gian manh cường bạo. Bấy giờ thiên hạ mới vỡ lẽ ra là chàng đã luyện thành “âm nhu quyền,” dùng hơi thở nhẹ nhàng mà khuất phục được đối phương cực kỳ hung hãn.
Ở vùng Bôn Sa dị cốc này, có một nhân vật mà trên một góc cạnh nào có điểm giống với Triệu Thạch Ky trong “Kim Đao Dạ Lhách.” Ông là Nguyễn Thạch Kiên. Thời thanh niên, khởi đi đã dấn thân vào con đường cách mạng, hăng say hoạt động chính trị. Lẽ ra với công việc này ông phải có một tính khí cứng rắn, khuôn thước, nguyên tắc mới thích hợp. Nhưng ngược lại, ông rất tình cảm, lãng mạn, nhẹ nhàng, bay bướm, bởi trong con người “đấu tranh” đó thường trực ẩn hiện tâm hồn của một nhà văn, nhà báo, nhà thơ. Ông là mẫu người làm cách mạng bằng trái tim trong sáng và làm văn nghệ bằng hơi thở tình người.
Năm nay, Nguyễn Thạch Kiên đã hơn tám mươi tuổi. Nhìn những bước đi của ông, người ta thấy toát ra hơi hám của suy yếu nhưng khi nói chuyện với ông, người ta mới phát giác ra tâm hồn ông còn rất trẻ trung, nếu không muốn nói là “muôn năm yêu đời.” Mới đây, ở tuổi bát thập dư mà ông Kiên còn cho in một tập sách có tựa là “Búp xuân đầu” và ra mắt bằng hữu, bạn đọc rất “xôm tụ” tại một địa điểm nằm ngay trung tâm Little Saigon. Cả một chuỗi dài đời sống nhiêu khê, ông sống rất đề huề trong mọi tình huống với  tất cả mọi người. Là một người yêu nước nồng nàn, tuổi trẻ đã sớm dấn thân theo con đường đại nghĩa dân tộc. Lớn lên, ông tham gia vào tổ chức Việt Nam Quốc Dân Đảng phục vụ tổ quốc. Tuy nhiên, trong sinh hoạt đời thường, ông luôn là một “lão trượng” sính thi ca, mê văn nghệ, yêu nhan sắc, đối đãi với mọi người hết sức khả ái. Để đồng ý với nhận định trên, mời bạn đọc theo dõi những dòng viết đầy lãng mạn và tha thiết tình người do nhà văn Nguyễn Thạch Kiên tự kể dưới đây:
“Khoảng thập niên 60 - 70, tôi có một số em gái văn nghệ. Hàng ngày, có khá nhiều thư ở các nơi gửi về tòa soạn báo Văn Đàn, Tinh Hoa và nhật báo Dân Chủ. Trong đó rải rác có những bức “Tình Thư”tỏ cảm tình quý mến, lời thư đầy vẻ nhỏng nhẽo, dễ thương. Tiếp đó là những cuộc gặp mặt thật bất ngờ. Em gái ở tỉnh về với nhiều đặc sản địa phương đem tới biếu nhà thơ. Niềm cảm mến giữa giai nhân và thi sĩ ngày một thắm đượm, tình nghĩa thật trong sáng.
Khi lên chơi vùng Đàlạt - Lâm Đồng, tôi lại có dịp quen thêm một giai nhân, một em gái văn nghệ mà tôi vẫn thường kêu nàng là “Thương Thương” và cuộc tình có thể gọi như thế được không? Với Thương Thương, thuần túy trong thơ văn đã diễn ra.
Hai mươi bảy năm sau, năm 1985, sau một chuyến đi xa về, nghe tin em gái gặp biết bao dập dùi cay đắng trong cuộc đời hoa thơ, nghĩ nhớ mà thương nên tôi đã sáng tác bài thơ “Thiên Đường đã mất” để tặng Thương Thương, người em gái bé nhỏ ngày nào, cùng với những lời vỗ về an ủi. Vốn phục thiện và nghe lời, nhưng nếp sống và hành động của Thương Thương như có điều gì không ổn. Nhìn vào, mọi người đều nhận thấy nó tiêu cực, khó chấp nhận và có vẻ thiếu đạo đức làm sao. Do đó, mới có những dị nghị phê phán, kết tội. Cô đã cố gắng sửa đổi. Một năm sau, cuối 1986, tôi viết thêm trường ca “Thiên Đường như tìm lại được” cũng để tặng cho một Thương Thương cùng với một số bài nho nhỏ khác, sau khi được tin cô đã đi xa... Không biết là cô đã đi đâu ở trên cõi đời đau khổ này… Đọc lại tôi cảm thấy bất nhẫn với tấm lòng vốn từ ái của mình. Nhưng biết làm sao khi mà trái tim tôi đã tan nát, thêm lần tan nát vì các vấn đề thiết thân “Gia đình và xã hội.” Tôi mộng tưởng bấy lâu, giờ vẫn quay cuồng, đảo lộn ở trước mặt. Ý tình trong thơ tôi diễn tả không nhằm vào một cô Thương Thương hay một đối tượng nào khác. Nó bao la trên khắp mọi nẻo đường tôi qua. Và nó vẫn ở chập chờn trước mặt. Nơi những người tôi không quen biết. Nơi những người tôi mến yêu...”
Tâm tình ướt át ở trên, một lần nữa cho người ta khẳng định, nhà văn Nguyễn Thạch Kiên đi làm cách mạng, rõ ràng không thích hợïp chút nào với trái tim đầy ắp tình người đó, ông trở về với thi ca, văn nghệ, có lẽ đúng điệu hơn, nhịp nhàng hơn.
Sau 30 tháng 4 năm 1975, Nguyễn Thạch Kiên bị kẻ thù đưa đi tập trung cải tạo 11 năm tại các trại tù khắc nghiệt nhất miền Bắc với tội danh “hoạt động chống đối cách mạng,” thành viên hội đồng trung ương, ủy viên báo chí Việt Nam Quốc Dân Đảng thống nhất. Bầm dập đến thế, vậy mà khi được thả về, ông không một lời thở than, thống trách, âm thầm nuốt hận mà sống, đợi chờ... Sống rất bằng phẳng, thân ái với mọi người, không miễn cưỡng mà rất tự nhiên tình cảm, lả lướt. Bóng dáng của một người làm cách mạng bị cực hình thê thảm, đôi khi lại được che khuất bằng một tâm tình văn nghệ khoan dung, tự vấn, bất cần... như những dòng viết dưới dây của ông:
“Vào cuối năm 1987, nhân ngày trở về thăm lại đường xưa, dấu cũ, tôi thường tự hỏi: Ta sống để làm gì! Bận rộn với dòng đời ghen ghét, thù hận, lường gạt, chộp giựt , mánh lới đủ điều, đủ màu sắc, bất kể đạo đức liêm sỉ và rồi ta sẽ đi về đâu, tấm thân vốn là cát bụi này...”(trong Búp Xuân Đầu)
Ông Nguyễn Thạch Kiên sinh tại Hà Nội, ngày 16 tháng Tám, năm Bính Dần (1926). Thuở nhỏ theo học các trường Công Giáo Hà Nội, Bắc Ninh. Bắt đầu làm văn nghệ từ năm 1943, cùng lúc trực tiếp dấn thân vào con đường cách mạng dân tộc Quốc Dân Đảng từ năm 1945 tới 1954. Vào Nam vẫn tiếp tục cho tới khi ra hải ngoại đến ngày nhắm mắt. Ông chính thức gia nhập làng báo Hà Nội năm 1948, và sinh hoạt bằng ngòi bút liên tục cho tới năm 1975. Sang Hoa Kỳ năm 1992, tiếp tục viết văn, làm thơ. Tác phẩm xuất bản đầu tay của ông là tập truyện “Hương Lan” năm 1947, và mới nhất là tập truyện “Búp Xuân Đầu, năm 2005. Mười tác phẩm của ông đã xuất bản, gồm thơ, văn, biên khảo được đa số người đọc yêu thích. Ông được đánh giá như một nhà làm văn nghệ tài hoa, đa dạng. Một nhà hoạt động chính trị “dễ thương.” Tuy nổi tiếng, có vị trí  siêu cao trong đoàn đảng nhưng ông luôn sống bàng bạc tình nghĩa với mọi người. Sự hiếm hữu này là niềm an ủi cho những ai quen nhìn cõi đời “xấu xí,”  qua lăng kính màu đen tối.
Mây giăng đỉnh núi che trời
Ở nơi đôi mắt là lời dấu yêu
Một đời dài có bao nhiêu
Buồn vui, sớm tối, sáng chiều, thế nhân
(Nguyễn Thạch Kiên)